Projekt AFCC Polska wspiera rozwój i integrację krajowej sieci miast i gmin przyjaznych osobom starszym, które są powiązane z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Celem jest promocja zdrowego starzenia się, wymiana dobrych praktyk oraz współpraca z instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi. Projekt wspiera lokalne samorządy w tworzeniu polityk uwzględniających potrzeby osób starszych, w tym uchodźców, oraz rozwija narzędzia monitorowania i oceny działań na poziomie lokalnym.
AFCC Polska wspiera rozwój, koordynację oraz konsolidację krajowej sieci miast i gmin zaangażowanych w tworzenie inkluzywnych, dostępnych, bezpiecznych i zrównoważonych środowisk dla osób w każdym wieku. Sieć działa w oparciu o ramy i rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), promując zdrowe starzenie się, autonomię, uczestnictwo społeczne oraz jakość życia w starszym wieku.
Inicjatywa została zapoczątkowana po spotkaniu konsultacyjnym WHO dotyczącym krajowych wytycznych dla miast i społeczności przyjaznych osobom starszym w kontekstach kryzysowych, które odbyło się w Krakowie w marcu 2023 roku. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele samorządów, badacze, eksperci w zakresie zdrowia i polityki społecznej, instytucje publiczne oraz lokalni liderzy, których połączył wspólny cel: wzmocnienie zdolności miast i społeczności do wspierania osób starszych, także w sytuacjach kryzysowych.
Od tego czasu sieć rozwinęła się w ogólnokrajową platformę współpracy, wymiany wiedzy i działań praktycznych. Łączy miasta i gminy o różnej skali i specyfice terytorialnej — od dużych obszarów metropolitalnych po mniejsze miasta i społeczności wiejskie — które wspólnie reagują na zmiany demograficzne i dążą do poprawy jakości życia mieszkańców wszystkich pokoleń.
AFCC Polska jest koordynowana przez Uniwersytet Jagielloński, poprzez Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych na Wydziale Filozoficznym, we współpracy z Collegium Medicum. Od lutego 2026 roku Uniwersytet Jagielloński pełni rolę partnera afiliowanego globalnej sieci WHO Global Network for Age-Friendly Cities and Communities. To partnerstwo wzmacnia rolę AFCC Polska jako krajowej platformy łączącej samorządy, wiedzę akademicką, doświadczenie w zakresie polityk publicznych oraz międzynarodowe dobre praktyki w obszarze zdrowego i aktywnego starzenia się.
Informacje o sieci
🔹 Nazwa sieci: AFCC Polska — Polska Sieć Miast i Gmin Przyjaznych Osobom Starszym
🔹 Koordynator: Uniwersytet Jagielloński
🔹 Kierownictwo naukowe: dr hab. Jolanta Perek-Białas, prof. UJ
🔹 Zespół: dr hab. Jolanta Perek-Białas, prof. UJ; Maria Varlamova; prof. dr hab. n. med. Tomasz Grodzicki
🔹 Kontakt: dr hab. Jolanta Perek-Białas, prof. UJ — afccpl@uj.edu.pl, jolanta.perek-bialas@uj.edu.pl, Maria Varlamova — maria.varlamova@uj.edu.pl
Dlaczego AFCC Polska?
Polska doświadcza głębokich zmian demograficznych. Starzenie się społeczeństwa wpływa na rozwój lokalny, usługi publiczne, mieszkalnictwo, transport, opiekę zdrowotną i społeczną, komunikację, partycypację obywatelską oraz relacje międzypokoleniowe. Zmiany te wymagają skoordynowanych działań na poziomie lokalnym, które będą wspierać osoby starsze, a jednocześnie poprawiać funkcjonowanie społeczności jako całości.
Miasta i społeczności przyjazne osobom starszym uwzględniają różnorodność potrzeb tej grupy oraz wspierają ich autonomię, godność, uczestnictwo i włączenie społeczne. Dążą do usuwania barier w środowisku fizycznym i społecznym oraz do tworzenia warunków, w których osoby starsze mogą nadal realizować to, co jest dla nich ważne.
AFCC Polska wspiera samorządy w przekładaniu tych założeń na konkretne działania. Sieć wzmacnia współpracę między miastami i gminami, promuje wymianę doświadczeń oraz łączy lokalne inicjatywy z krajowymi i międzynarodowymi ramami polityki zdrowego starzenia się.
Sieć uwzględnia także konteksty kryzysowe oraz potrzeby grup zagrożonych wykluczeniem, w tym starszych uchodźców i migrantów. Podejście to wynika z genezy inicjatywy i jej nacisku na odporność społeczną, inkluzywność oraz gotowość lokalnych wspólnot.
Do czego dążymy?
AFCC Polska dąży do wzmocnienia współpracy między miastami i gminami rozwijającymi polityki przyjazne starzeniu się oraz do stworzenia stabilnej ogólnokrajowej platformy wymiany doświadczeń, uczenia się i wspólnego rozwoju.
Sieć promuje zdrowe starzenie się i inkluzywne polityki lokalne, wspiera wdrażanie rozwiązań przyjaznych osobom starszym oraz wzmacnia zdolność samorządów do reagowania na zmiany demograficzne, przemiany społeczne i sytuacje kryzysowe. Dąży także do zwiększenia widoczności polskich inicjatyw na arenie międzynarodowej oraz do powiązania ich z globalną siecią WHO.
AFCC Polska stawia sobie również za cel rozszerzanie zasięgu ruchu age-friendly w Polsce poprzez zachęcanie kolejnych miast i gmin do włączania się w działania sieci oraz wspieranie ich w przystępowaniu do globalnej sieci WHO.
Kluczowym założeniem jest łączenie doświadczeń lokalnych, wiedzy naukowej, kompetencji w zakresie polityk publicznych, głosów osób starszych oraz międzynarodowych dobrych praktyk. Pozwala to na rozwijanie podejść opartych na dowodach, partycypacyjnych i dostosowanych do lokalnego kontekstu.
Jak działamy?
AFCC Polska funkcjonuje jako platforma regularnej wymiany, koordynacji i wzajemnego uczenia się między miastami i gminami. Działania obejmują spotkania sieciowe, konsultacje tematyczne, webinaria, warsztaty, spotkania z interesariuszami oraz – w miarę możliwości – wizyty studyjne wspierające praktyczną wymianę doświadczeń w kraju i za granicą.
Sieć wspiera samorządy w identyfikacji lokalnych potrzeb, dokumentowaniu inicjatyw, wymianie dobrych praktyk oraz tworzeniu polityk odpowiadających na zmiany demograficzne. Szczególną uwagę poświęca doświadczeniom polskich samorządów, w tym działaniom na rzecz osób starszych, starszych uchodźców i innych grup zagrożonych wykluczeniem.
AFCC Polska przygotowuje również materiały informacyjne i komunikacyjne prezentujące działania sieci oraz inicjatywy realizowane w miastach i gminach.
Zgodnie z podejściem partycypacyjnym, sieć promuje działania i publikacje uwzględniające głosy i doświadczenia osób starszych, dokumentując perspektywy lokalne, doświadczenia społeczności oraz wyzwania, z jakimi mierzą się mieszkańcy.
AFCC Polska współpracuje z kluczowymi partnerami instytucjonalnymi, w tym Biurem WHO w Polsce, Ministerstwem Zdrowia, Pełnomocnikiem Rządu ds. Polityki Senioralnej oraz innymi interesariuszami zaangażowanymi w obszar zdrowego starzenia się, polityki społecznej i rozwoju lokalnego.
Sieć promuje także wykorzystanie danych, badań i ewaluacji w kształtowaniu lokalnej polityki senioralnej, zachęcając samorządy do monitorowania działań, diagnozowania potrzeb oraz rozwijania narzędzi planowania i oceny.
Oczekiwane rezultaty
Dla samorządów lokalnych: dostęp do platformy współpracy, wiedzy i doświadczeń, wsparcie konsultacyjne, pomoc w aplikowaniu do sieci WHO oraz narzędzia do rozwijania polityk przyjaznych osobom starszym.
Dla osób starszych: poprawa warunków życia, lepszy dostęp do usług, większe uczestnictwo społeczne oraz większe uznanie ich potrzeb, praw i wkładu w życie społeczne.
Dla starszych uchodźców i migrantów: większa widoczność ich doświadczeń oraz rozwój działań wspierających integrację, dostęp do informacji i usług oraz uczestnictwo w życiu lokalnym.
Dla administracji publicznej i decydentów: dostęp do wiedzy, doświadczeń lokalnych oraz rekomendacji dotyczących polityki senioralnej, włączenia społecznego, zdrowia, opieki i odporności społecznej.
Dla społeczeństwa: wzrost świadomości dotyczącej starzenia się jako procesu wspólnego oraz rozwój bardziej inkluzywnych, dostępnych i zrównoważonych społeczności dla wszystkich pokoleń.
Czytaj również:
Ekspertyzy - Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych - Wydział Filozoficzny
